กลยุทธ์การจัดการ

กลยุทธ์การจัดการ

โดย ดร.อมร  ถุงสุวรรณ

ผอ. หลักสูตร Master of Management และ อาจารย์ผู้สอนปริญญาโท หลักสูตร

HRM ม.ศรีปทุม

กรณีศึกษา

พรเทพนั่งอยู่ที่ห้องทำงาน กำลังคิดถึงอนาคตของบริษัท   พรเทพทำงานกับบริษัทผลิตน้ำผลไม้จุ๊ยซี่ที่มีชื่อเสียงมากที่สุดแห่งหนึ่งเป็นเวลามากกว่า 15ปี จนได้รับการเลื่อนขั้นเลื่อนตำแหน่งเป็น CEO บริษัทแห่งนี้เป็นบริษัทผลิตน้ำผลไม้ที่ประสบความสำเร็จอย่างสูงมากว่า 2ทศวรรษ  ผลิตภัณฑ์ของบริษัทส่งออกขายในต่างประเทศ หลายๆประเทศ    อย่างไรก็ตามในระยะ 4ปีที่ผ่านมา รายได้ของบริษัทไม่ได้เพิ่มขึ้นอันเนื่องมาจากเริ่มมีคู่แข่งขันหลายรายเข้ามาแย่งชิงส่วนแบ่งการตลาด   

ผู้ก่อตั้งของบริษัทคู่แข่งขันรายใหม่รายหนึ่งที่เป็นคู่แข่งขันที่น่ากลัวนั้นเคยเป็นบุคลากรของบริษัทจุ๊ยซี่มาก่อน  แต่ลาออกจากจุ๊ยซี่เพราะผู้บริหารระดับสูงของจุ๊ยซี่ปฏิเสธแนวความคิดที่เสนอผลิตภัณฑ์ใหม่ที่แหวกแนวและแตกต่างไปจากเดิมมาก  รวมถึงแนวทางการทำการตลาดแนวทางใหม่   เมื่อเหตุการณ์เป็นเช่นนี้ทำให้พรเทพรู้สึกว่าเครื่องดื่มน้ำผลไม้ของบริษัทคู่แข่งที่กำลังเป็นที่นิยมอย่างสูงในขณะนี้นั้นได้มีการประดิษฐ์คิดค้นในห้องแลปของบริษัทจุ๊ยซี่   บริษัทคู่แข่งขันรายใหม่หลายรายกำลังนำเสนอผลิตภัณฑ์เครื่องดื่มใหม่ที่ถูกใจกลุ่มเป้าหมายที่เป็นวัยรุ่น แม้แต่ลูกชายของพรเทพเองกลับไปซื้อของบริษัทคู่แข่ง และพูดว่า “ผลิตภัณฑ์ของบริษัทจุ๊ยซี่สำหรับเด็กเท่านั้น” 

ผู้บริหารของบริษัทจุ๊ยซี่ภูมิใจกับระบบการบริษัทจัดการของบริษัทที่มีประสิทธิภาพสูงมากทั้งระบบการจัดการในโรงงานและในสำนักงาน    ผู้บริหารทั้งหลายจะเอาใจใส่กับคุณภาพของผลิตภัณฑ์สูงสุดแต่ราคาไม่แพง   พนักงานของบริษัทจำนวนกว่า200 คนมาทำงานตรงเวลาและปฏิบัติงานอย่างมีประสิทธิภาพ   กฎ ระเบียบและวิธีปฏิบัติงานได้ถือปฏิบัติกันมาเป็นเวลานาน และกลมกลืนเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมของบริษัทที่เน้นระบบการจัดการแบบดั้งเดิม  เป็นระบบครอบครัว   ให้ความสำคัญกับความสุภาพอ่อนน้อมในการปฏิบัติต่อกัน    พรเทพจึงกล่าวออกมาอย่างรู้สึกพอใจว่า “บริษัทจุ๊ยซี่เป็นสถานที่ทำงานที่มีความสงบสบายที่อยู่ท่ามกลางโลกแห่งความสับสนอลหม่านและเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว”

แต่ความสุขสบายใจของพรเทพต้องสลายไปเมื่อเขาเริ่มตระหนักว่าบริษัทอาจจะต้องล่มสลายไปถ้าไม่สามารถตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อม    พรเทพจำได้ดีถึงเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นหลายปีมาแล้วในบริษัทที่มีพนักงานที่เข้ามาทำงานใหม่ 2คน ที่ละเมิดกฎ ระเบียบของบริษัทและผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในบริษัท   กล่าวคือพนักงาน 2คนดังกล่าวเริ่มปรับเปลี่ยนผังหรือการจัดสำนักงานและห้องทำงานใหม่  มีการติดรูปภาพที่มีสีสันฉูดฉาดแปลกตาจำนวนมากในสำนักงาน  มีการเปิดเพลงร็อค    และบ่อยครั้งในเวลาทำงานก็เขียนติดไว้หน้าห้องว่า “ออกไปดูหนังเพื่อจะได้แนวคิดใหม่มาพัฒนาผลิตภัณฑ์”   แม้ว่าบุคลากรทั้ง 2 คนจะมีผลการทำงานที่ดีเยี่ยม   แต่ผู้บริหารระดับสูงแสดงความพยายามดึงบุคลากรทั้ง 2 คนมาอยู่ในแนวทางบริษัท   ทั้งนี้เพราะผู้บริหารกังวลว่าเจตคติและพฤติกรรมในการทำงานในแบบบุคลากรทั้ง 2 คนจะส่งผลกระทบในทางไม่ดีต่อผลการปฏิบัติงานของบุคลากรคนอื่นๆซึ่งคุ้นเคยกับการทำงานวันละ 8 ชั่วโมงและเข้า-ออกตรงเวลา   

CEOคนก่อนหน้าที่พรเทพมารับตำแหน่งโกรธมากเมื่อบุคลากร 2 คนดังกล่าวนำเสนอเครื่องดื่ม 4 ชนิดที่เขาทั้ง 2 คนแอบคิดค้นขึ้นมาใหม่    CEOคนเก่าโกรธเพราะบุคลากรทั้ง 2 คนแอบไปใช้ห้องแลปโดยไม่ได้รับอนุญาต   CEO คนเก่าเทเครื่องดื่มสูตรใหม่ทิ้งทันที และตะคอกใส่ว่า  “คุณทั้ง 2 คนไม่มีสิทธิจะทำอะไรเองในบริษัทนี้โดยไม่ได้รับอนุญาตให้ทำก่อน”     ตั้งแต่นั้นมาบริษัทจุ๊ยซี่ก็ต้องสูญเสียบุคลากรที่มีความมุ่งมั่น และมีความสามารถสูงเพราะไม่สามารถทนทำงานอยู่ในบริษัทที่มีระบบการควบคุมที่เข้มงวด(Tight management control) ได้

พรเทพรู้ดีว่าตนได้รับการส่งเสริมให้เลื่อนขั้นเลื่อนตำแหน่งเพราะเป็นบุคลากรที่ปฏิบัติตามกฎ ระเบียบของบริษัทอย่างเคร่งครัดอยู่เสมอ  แต่เขาก็เริ่มตระหนักว่าการปฏิบัติตามกฎ ระเบียบอาจนำพาบริษัทไปสู่ความล้มละลายได้  เขารู้ว่าบริษัทจุ๊ยซี่มีกำเนิดอย่างแข็งแกร่ง และมีศักยภาพมากอันเนื่องมาจากมีบุคลากรที่มีความรับผิดชอบและมีความจงรักภักดี(loyal, committed workforce)ต่อบริษัทเป็นอย่างสูง

บทวิเคราะห์

                โลกธุรกิจในยุคแห่งความสับสนอลหม่านนั้น ท้าทายความสำเร็จหรือความล้มเหลวของผู้บริหารในทุกๆองค์กร  ผู้บริหารในยุคนี้ต้องเผชิญสภาพการณ์ที่สุดโต่ง 2ขั้ว กล่าวคือต้องบริหารการดำเนินงานให้เกิดประสิทธิภาพ หรือความประหยัดสูงสุด และกำไรสูงสุด  ขณะเดียวกันก็ต้องกระตุ้นให้เกิดการเปลี่ยนแปลงและนวัตกรรมอยู่เสมอ  บริษัทจุ๊ยซี่ก็เฉกเช่นเดียวกับบริษัททั้งหลายที่ต้องเผชิญกับสิ่งท้าทายดังกล่าวอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ 

          พรเทพมีความจำเป็นต้องนำรูปแบบการบริหารจัดการที่สอดคล้องกับลักษณะและสภาพแวดล้อมทางธุรกิจ  แนวทางการบริหารจัดการดังกล่าวอาจใช้ การบริหารแบบมีส่วนร่วม (Participative Approach)  ที่เน้นให้อำนาจกับพนักงาน (Empowered Employees) มากขึ้น ซึ่งเป็นการให้อำนาจ(power)  อิสระ(freedom)  ความรู้(knowledge) และทักษะ(skills)แก่พนักงานที่จะสามารถตัดสินใจเองและปฏิบัติงานอย่างมีประสิทธิผลมากขึ้น  พรเทพจึงต้องพร้อมที่จะรับแนวความคิดใหม่ๆในการพัฒนาผลิตภัณฑ์  รวมถึงข้อเสนอแนะจากพนักงานทุกคน

                รูปแบบการบริหารจัดการแบบดั้งเดิมของบริษัทจุ๊ยซี่ที่เน้นการควบคุมที่เข้มงวด เน้นการปฏิบัติตามกฎระเบียบอย่างไม่ต้องมีข้อสงสัย  เน้นการปฏิบัติงานที่ดำเนินตามวิธีการปฏิบัติงานที่กำหนดไว้อย่างละเอียดชัดเจนแล้วนั้นจำเป็นที่ต้องเปลี่ยนแปลงให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมของบริษัทที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและมีความไม่แน่นอนสูงโดยเฉพาะกรณีของบริษัทจุ๊ยซี่ ปัจจัยสภาพแวดล้อมทางสังคมวัฒนธรรมคือรสนิยมหรือความชอบของผู้บริโภคที่มีต่อการดื่มน้ำผลไม้แบบเดิมเปลี่ยนแปลงไป   รวมทั้งการคุกคามจากคู่แข่งขัน

                การเปลี่ยนแปลงเพื่อจะฟื้นฟูความยิ่งใหญ่ของบริษัทจุ๊ยซี่ให้กลับมาจึงควรเริ่มจาก (1) การเปลี่ยนแปลงภาวะผู้นำ  จากเดิมที่ผู้บริหารระดับสูงกำหนดเป้าหมาย ตัดสินใจ กำกับดูแลและควบคุมให้เป็นไปตามเป้าหมายและกฎระเบียบที่เข้มงวด  เปลี่ยนเป็นการสร้างสัมพันธภาพภายในบริษัททั้งหมดตั้งอยู่บนพื้นฐานที่พนักงานทั้งบริษัทมีวิสัยทัศน์ร่วมกัน  พรเทพต้องช่วยให้พนักงานสามารถมองภาพรวมบริษัททั้งหมด  มิใช่งานส่วนย่อยของตนเท่านั้น   ต้องสนับสนุนทีมงานที่ได้รับมอบหมายอำนาจตัดสินใจได้ด้วยทีมงานเองอย่างเต็มที่  อีกทั้งต้องกระตุ้นความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ของพนักงาน  การที่พรเทพจะสร้างวัฒนธรรมบริษัทที่สนับสนุนความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ได้นั้น จะต้องเริ่มต้นด้วยการส่งเสริมบรรยากาศที่ยกย่องทุกความคิดริเริ่มของพนักงาน ไม่ว่าความคิดใหม่ๆเหล่านั้นจะดีหรือไม่ในความคิดของพรเทพ   หรือไม่ว่าแนวความคิดใหม่ๆเหล่านั้นจะนำไปปฏิบัติแล้วจะประสบความสำเร็จหรือล้มเหลวก็ตาม  เพราะถ้าพรเทพและผู้บริหารคนอื่นเลือกที่จะยกย่องเฉพาะความคิดริเริ่มที่เห็นว่าดีในสายตาของตน แต่ตำหนิความคิดริเริ่มที่ตนเห็นว่าไม่ดี  จะทำให้พนักงานไม่กล้าที่จะคิดริเริ่มสิ่งใหม่ๆอีกต่อไป   (2) ใช้นโยบายการสื่อสารที่เปิดกว้าง (open door policy) โดยที่พรเทพที่ต้องสร้างบรรยากาศที่พร้อมจะรับฟังข้อเสนอแนะต่างๆจากพนักงานเพื่อเป็นแนวทางที่ตั้งอยู่บนข้อมูลที่เป็นจริง เนื่องจากพนักงานแต่ละคนจะมีประสบการณ์ตรงจาการปฏิบัติงานที่พรเทพอาจไม่มี พนักงานเหล่านี้มักมีข้อมูลความเปลี่ยนแปลงของปัจจัยสภาพแวดล้อมภายนอก เช่นความต้องการของลูกค้าที่เปลี่ยนแปลงไป   เทคโนโลยีใหม่ๆที่ใช้ในการผลิต เป็นต้น  

(3) ใช้โครงสร้างแบบทีมโดยเฉพาะทีมงานแบบข้ามหน้าที่  ที่กำกับดูแลตนเอง ซึ่งเป็นโครงสร้างที่เหมาะสมสำหรับบริษัทจุ๊ยซี่มากกว่าโครงสร้างแบบเดิม   (4) ให้อำนาจกับพนักงาน  โดยที่พนักงานมีอิสระที่จะคิดค้นผลิตภัณฑ์น้ำผลไม้สูตรใหม่ๆ ที่สามารถสนองความต้องการผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงไป หรือสำหรับผู้บริโภคกลุ่มใหม่ๆ  

                สภาพบรรยากาศแบบที่เป็นระบบเปิดนี้ จะกระตุ้นให้พนักงานทุกคนกระตือรือร้นที่จะคิดสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์  ข้อเสนอแนะที่เป็นประโยชน์  ติดตามเรียนรู้ปัญหาของบริษัทร่วมกันเพื่อหาแนวทางแก้ปัญหาอย่างมีประสิทธิภาพ และประสิทธิผลได้อย่างสมบูรณ์ในที่สุด