ความรู้ > กฎหมาย การปกครอง สังคม > ศัพท์และสารานุกรมสังคมศาสตร์ : สังคมและวัฒนธรรม (2)

ศัพท์และสารานุกรมสังคมศาสตร์ : สังคมและวัฒนธรรม (2)

ภูมิ ๓ ภูมิ ตามความเชื่อของนักปราชญ์ราชบัณฑิตนั้นมีอะไรบ้าง


[ ขยายดูภาพใหญ่ ]

ในระดับคนที่มีความรู้เป็นนักปราชญ์ราชบัณฑิตนั้น ความรู้ความเข้าใจในเรื่องจักรวาลและศาสนาจะแตกต่างไปจากบุคคลทั่ว ไปคือทีความลุ่มลึกในทางที่เป็นปรัชญามากกว่าการให้ความสำคัญทางด้านพิธีกรรม เรื่องของโลกนี้และโลกหน้านั้นหา ได้ประกอบด้วย สวรรค์โลก และนรกไม่ หากเป็นเรื่องของภูมิสามภูมิ คือ กามภูมิ รูปภูมิ และอรูปภูมิ เรื่องของนรกโลก และสวรรค์ของคนทั่วไปรวมทั้งของศาสนาอื่น ๆ ด้วยนั้น เป็ นเรื่องที่เกี่ยวข้องอยู่ในกามภูมิเท่านั้น เพราะยังเป็นเรื่องของความรู้สึกทางโลกีย์อยู่ ดังเห็นได้จากภาพของสวรรค์ชั้นดาว ดึงส์อันเป็นที่อยู่ของพระอินทร์ก็แวดล้อมไปด้วยเทวดาหญิง-ชายเป็นคู่กันอยู่ แม้แต่เรื่องของพระอิศวร พระนารายณ์ พระพรหม ก็ยังมีพระอุมา พระลักษมี และพระสุรัสวดีเป็นชายารูปภูมิอยู่เหนือกามภูมิขึ้นไปเป็นที่อยู่ของบรรดาพรหม คือผู้ที่หมดความรู้สึกในเรื่องโลกีย์แต ่ยังต้องการมีตัวตนอยู่ เพราะฉะนั้นพระพรหมในทางพุทธศาสนาจึงมีหลายองค์และในภาพเขียนที่ปรากฏในหนังสือไตรภูมิจึงมักเป็นภาพของเทวดาสี่หน้าที่สถิตอยู่ในวิมานแต่เพียงผู้เดียวอรูปภูมิเป็นที่อยู่ของบรรดาพรหมที่หมดความต้องการ ในเรื่องการมีตัวตน แต่ยังมีความรู้สึกอยู ่ มักปรากฏในภพภูมิเพียงวิมานที่ว่างเปล่าในภูมิที่เรียกว่าอรูปภูมิเท่านั้น ถ้าหากดับความรู้สึกความต้องการทั้งหมดได้ บุคคลนั้นก็พ้นอรูปภูมิเข้าสู่โลกกุตระถือนิพพานอันเป็นความมุ่งหมายสุดยอดของพระศาสนา

สถานที่ชุมชนเพื่อร่วมทำกิจกรรมทางสังคมของคนในชนบทคืออะไร


[ ขยายดูภาพใหญ่ ]

ความเข้าใจในเรื่องระบบความเชื่อและจักรวาลที่ไม่ทัดเทียมกันของบุคคลต่าง ๆ ในสังคมไทยนี้ มีผลเกี่ยวข้องไปถึงพฤติกรรมในการดำรงชีวิตอยู่ร่วมกันของคนไทยเป็นอย่างมาก ทำให้เกิดความหลากหลายในแง่มุมของการมองโลกที่แตกต่างกันออกไปตามฐานะทางสังคม ในสังคมห มู่บ้านตามท้องถิ่นชนบทที่ชาวบ้านมีการศึกษาน้อย มักทำอะไรตามกันเป็นแบบประเพณีความเชื่อในทางศาสนาและไสยศาสตร์ที่ แสดงออกด้วยการประกอบประเพณีพิธีกรรมเป็นสิ่งที่มีอิทธิพลมาก พิธีกรรมที่เรียกว่าการทำบุญนั้นมีความหมายต่อการอยู ่รวมกันในสังคมของชาวบ้านเป็นอย่างมา กเพราะงานประเพณีทุกอย่างทั้งในระดับชุมชนและครอบครัวจะมีเรื่องของการทำบุญผสมอยู่ด้วยเสมอ วัดประจำหมู่บ้านก็ดีและวัดประจำท้องถิ่นก็ดี จึงกลายเป็นสถานที่ชุมนุมในกิจกรรมทางสังคม ผู้คนทุกเพศทุกวัยที่อยู่ทั้งใกล้และไกลได้ มาพบปะกัน สังสรรค์กันและร่วมมือกันในการท ำบุญร่วมกัน นับเป็นการสร้างความสัมพันธ์ที่จะนำไปสู่การร่วมมือกันทางด้านเศรษฐกิจ สังคมและในด้านอื่น ๆ ต่อไป

ความมุ่งหมายของการทำบุญของคนในชนบทและในเมืองมีข้อแตกต่างอย่างไร


[ ขยายดูภาพใหญ่ ]

นอกจากนั้นงานประเพณีบางอย่าง เช่น งานเทศน์มหาชาติ ที่เน้นในเรื่องการให้ทานของพระเวสสันดร และการเทศน์มาลัยหมื่นมาลัยแสน ที่บรรยายถึงการไปโปรดสัตว์ในนรกของพระมาลัย ที่สะเทิ้นให้เห็นถึงความทุกข์ทรมานในนรกนั้น ก็ล้วนเป็นการอบรมในเรื่องของ คุณธรรมและ ศีลธรรมในการอยู่ร่วมกันอย่างเป็นกันเองของคนในสังคมชนบทเป็นอย่างดี การทำบุญของคนในชนบทที่ปฏิบัติจนเป็นประเพณีนั้น มุ่งหวังความสุขในโลกหน้าเพื่อจะเกิดใหม่มีฐานะดีกว่าแต่เดิมบ้าง ให้อยู่ในสมัยพระศรีอาริย์บ้างนั้น ล้วนเป็นความต้องการทางจิตใจที่นอกเหนือไปจ ากความต้องการทางจิตใจที่นอกเหนือไปจากความต้องการทางวัตถุทั้งสิ้น แตกต่างไปจากคนในเมืองหรือคนที่มีฐานะมั่ง คั่งที่มีการศึกษาดีกว่า บุคคลเหล่านี้มักให้ความสนใจในเรื่องของโลกหน้าภาพหน้าน้อย หากสนใจ