นิติกรรม

นิติกรรมถือเป็นเรื่องสำคัญและมีส่วนเกี่ยวข้องในชีวิตประจำวันเป็นอย่างมาก เนื่องจากเป็นสิ่งที่บุคคลใช้สร้างสิทธิและหน้าที่ต่อกันได้อย่างอิสระโดยสมัครใจภายใต้ขอบเขตที่กฎหมายกำหนด นิติกรรมถือเป็นพื้นฐานของการศึกษากฎหมาย โดยเฉพาะในเรื่องสัญญาต่างๆ เพราะไม่ว่าจะเป็นสัญญาซื้อขาย สัญญาให้ สัญญาเช่า สัญญาจ้างแรงงาน จ้างทำของ การสมรส หรือสัญญาอื่นๆ ถือเป็นการทำนิติกรรมทั้งสิ้น  

 

"นิติกรรมนั้นเป็นเครื่องมือซึ่งกฎหมายมอบให้แก่บุคคล เพื่อใช้สร้างสิทธิและหน้าที่ผูกพันได้ตามความสมัครใจภายในขอบเขตแห่งกฎหมาย"

 

(ศาสตราจารย์ ศักดิ์ สนองชาติ คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยนิติกรรมและสัญญา)  

 

ความหมาย

 

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 149 "นิติกรรม หมายความว่า การใดๆอันทำลงโดยชอบด้วยกฎหมายและด้วยใจสมัคร มุ่งโดยตรงต่อการผูกนิติสัมพันธ์ขึ้นระหว่างบุคคลเพื่อจะก่อ เปลี่ยนแปลง โอน สงวน หรือระงับซึ่งสิทธิ" 

 

ความหมายของนิติกรรมตามมาตรา 149 นั้น แยกสาระสำคัญออกมาได้ดังนี้

 

1.เป็นการกระทำของบุคคลซึ่งได้แสดงออกให้ผู้อื่นได้รับรู้หรือเข้าใจความประสงค์หรือความต้องการของตน ซึ่งเราเรียกการแสดงออกนี้ว่า "การแสดงเจตนา"

 

2.การกระทำนี้ต้องที่ชอบด้วยกฎหมาย คือการกระทำที่ถูกต้องตามที่กฎหมายกำหนด 

 

3.การกระทำนี้ต้องเกิดจากความสมัครใจของผู้กระทำ คือเกิดจากความตั้งใจ ความยินยอมของผู้กระทำนั้นเอง  

 

4.ต้องกระทำโดยมีความมุ่งหมายที่จะผูกนิติสัมพันธ์ขึ้นระหว่างบุคคล นิติสัมพันธ์คือความผูกพันกันตามกฎหมาย ดังนั้นการผูกนิติสัมพันธ์ขึ้นระหว่างบุคคลย่อมมีความหมายถึง การที่บุคคลเข้ามามีความผูกพันกันตามกฎหมายซึ่งเป็นความผูกพันที่เกิดขึ้นด้วยความประสงค์ของบุคคลนั้นๆเองและทำให้เกิดสิทธิและหน้าที่ต่อกัน ไม่ใช่เกิดจากการที่กฎหมายกำหนดความผูกพันนั้น เช่น ในเรื่องของบิดามารดาและบุตร กฎหมายกำหนดไว้ว่าบิดามารดาต้องอุปการะเลี้ยงดูบุตร สิทธิและหน้าที่ดังกล่าวจึงเกิดขึ้นเนื่องจากกฎหมาย ไม่ใช่เกิดจากการที่บุคคลกระทำการโดยมุ่งหมายที่จะก่อให้เกิดความผูกพันตามกฎหมายด้วยตนเอง ฯลฯ  

 

หากการกระทำใดผู้กระทำไม่ได้มุ่งหมายให้เกิดความผูกพันตามกฎหมาย การกระทำนั้นก็ไม่ถือเป็นนิติกรรม เช่น การชวนไปเที่ยว ชวนไปดูหนัง หรือพูดจาล้อเล่นกัน การกระทำดังผู้กระทำไม่ได้มุ่งที่จะก่อให้เกิดความผูกพันตามกฎหมาย หากไม่ปฏิบัติตามที่ตกลงกันก็จำไปฟ้องร้องบังคับคดีไม่ได้

 

5.ต้องเป็นการกระทำเพื่อให้เกิดการ "เคลื่อนไหวในสิทธิ" คือ ก่อให้เกิดสิทธิ เปลี่ยนแปลงสิทธิ โอนสิทธิ สงวนสิทธิ หรือระงับสิทธิ การเคลื่อนไหวในสิทธินี้อาจจะเป็นการเคลื่อนไหวในบุคคลสิทธิหรือทรัพยสิทธิก็ได้ การกระทำใดๆที่ไม่เกิดการเคลื่อนไหวในสิทธิ การกระทำนั้นย่อมไม่ใช่นิติกรรม  

 

การพิจารณาว่าการกระทำใดถือเป็นนิติกรรมหรือไม่ การกระทำนั้นต้องเข้าลักษณะทั้ง 5 ข้อที่กล่าวไว้ จะขาดข้อหนึ่งข้อใดไม่ได้  

 

ตัวอย่างที่ 1. ก มอบแหวนเพชรให้ ข โดยเสน่หา การที่ ก มอบแหวนให้แก่ ข นี้(สัญญาให้)ถือเป็นการทำนิติกรรมอย่างหนึ่ง เพราะ ก แสดงออกให้ ข ได้รับรู้ถึงความประสงค์ของตนโดยการมอบแหวนเพชรให้(การแสดงเจตนา) ซึ่งเป็นการกระทำที่ชอบด้วยกฎหมายและเกิดจากความสมัครใจของ ก เอง มีผลผูกพันกันตามกฎหมาย(นิติสัมพันธ์) คือ หาก ก ไม่ยอมส่งมอบแหวนให้ ข มีสิทธิฟ้องร้องให้ ก ส่งมอบได้ และถือเป็นการกระทำเพื่อให้เกิดการเคลื่อนไหวในสิทธิ คือ การโอนสิทธิ(โอนกรรมสิทธิ์ซึ่งเป็นทรัพยสิทธิ) 

 

ตัวอย่างที่ 2. ก นัด ข ไปกินข้าว เช่นนี้การที่ ก นัด ข ไปกินข้าวไม่ถือเป็นการทำนิติกรรม เพราะแม้จะเป็นการแสดงออกให้ ข ได้รับรู้ถึงความประสงค์ของตนเองโดยการนัด ข ไปกินข้าว เป็นการชอบด้วยกฎหมาย(คือไม่มีกฎหมายห้ามไม่ให้ทำหรือกฎหมายบอกว่าทำแล้วผิด)และเกิดจากควาสมัครใจของ ข เอง แต่การกระทำดังกล่าวไม่ก่อให้เกิดนิติสัมพันธ์ ไม่เกิดสิทธิและหน้าที่ต่อกัน เป็นเรื่องของการมีปฏิสัมพันธ์โดยทั่วไประหว่างบุคคลในสังคมเท่านั้น ไม่อาจฟ้องร้องบังคับคดีกันต่อศาลได้ และไม่ก่อให้เกิดการเคลื่อนไหวในสิทธิแต่อย่างใด 

 

ประเภทของนิติกรรม 

 

นิติกรรมสามารถแบ่งออกได้เป็นหลายประเภท ขึ้นอยู่กับว่าเราจะพิจารณาด้านใด เช่น 

 

1.นิติกรรมฝ่ายเดียวกับนิติกรรมสองฝ่าย นิติกรรมฝ่ายเดียวคือการแสดงเจตนาของบุคคลฝ่ายเดียวซึ่งครบหลักเกณฑ์ตามมาตรา 149 ทำให้เกิดเป็นนิติกรรมและมีผลทางกฎหมาย เช่น การทำพินัยกรรม การรับสภาพหนี้ การปลดหนี้ ฯลฯ ส่วนนิติกรรมสองฝ่าย(หรืออาจจะเป็นหลายฝ่ายก็ได้)คือการการแสดงเจตนาโต้ของบุคคลตั้งแต่สองฝ่ายขึ้นไป(ฝ่ายหนึ่งอาจมีหลายคนก็ได้) ซึ่งก่อให้เกิดเป็นสัญญาประเภทต่างๆขึ้น การแสดงเจตนาโต้ตอบกันที่จะถือเป็นสัญญา(นิติกรรมสองฝ่าย)นั้น ต้องเป็นการยอมรับการแสดงเจตนาของกันและกันด้วย สัญญาจึงจะเกิด เช่น ก เสนอขายรถแก่ ข เช่นนี้ถือว่า การเสนอขายนั้นเป็นนิติกรรม(นิติกรรมฝ่ายเดียว) หาก ข ปฏิเสธ(ซึ่งถือเป็นนิติกรรมฝ่ายเดียวเช่นกัน)ไม่ยอมซื้อแสดงว่าการแสดงเจตนาโต้ตอบนั้นไม่ตรงกัน สัญญาซื้อขายก็ไม่เกิด แต่ถ้า ข ตกลงจะซื้อ การแสดงเจตนาของทั้งคู่ถือเป็นการรับกัน สัญญาซื้อขายก็เกิดขึ้น(ทำให้จากนิติกรรมฝ่ายเดียวก็กลายเป็นนิติกรรมสองฝ่ายขึ้นมา)  

 

2.นิติกรรมที่มีค่าตอบแทนกับนิติกรรมที่ไม่มีค่าตอบแทน เป็นกรณีที่พิจารณาถึงค่าตอบแทนเป็นหลักนิติกรรมที่ไม่มีค่าตอบแทนจะต้องเป็นนิติกรรมที่ทำให้เปล่า เช่น สัญญาให้ การทำพินัยกรรม สัญญาฝากทรัพย์โดยไม่มีบำเหน็จ ฯลฯ ส่วนนิติกรรมที่มีค่าตอบแทนนั้น ค่าตอบแทนอาจเป็นเงิน ทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใดก็ได้ เช่น สัญญาจ้างแรงงาน สัญญากู้ยืมเงินที่มีการคิดดอกเบี้ย สัญญาซื้อขาย ฯลฯ 

 

3.นิติกรรมที่ไม่มีแบบและนิติกรรมที่มีแบบ นิติกรรมที่ไม่มีแบบนั้นถือว่าเมื่อได้ทำนิติกรรมแล้วก็มีผลสมบูรณ์ตามกฎหมายทันที แม้จะไม่มีหลักฐานการทำสัญญาใดๆเลยก็ตาม และสามารถฟ้องร้องบังคับคดีกันได้ตามกฎหมาย เช่น สัญญาจ้างแรงงาน  สัญญาจ้างทำของ ฯลฯ ส่วนนิติกรรมที่มีแบบนั้นจะมีผลสมบูณ์ได้ก็ต่อเมื่อทำตามรูปแบบที่กฎหมายกำหนดเท่านั้น เช่นสัญญาซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ถ้าไม่ทำตามแบบที่กฎหมายกำหนดก็เป็นโมฆะ หรือสัญญาเช่าซื้อต้องมีการทำเป็นหนังสือสัญญามิเช่นนั้นจะเป็นโมฆะ ฯลฯ

รวบรวมเนื้อหาจาก 

 

1.ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

2.พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตสถาน พ.ศ. 2542

3.คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยนิติกรรมและสัญญา,ศาสตราจารย์ศักดิ์ สนองชาติ

4.คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยนิติกรรมและสัญญา,รศ.พวงผกา บุญโสภาคย์,รศ.ประสาน บุญโสภาคย์

5.คำบรรยายหลักกฎหมายเอกชน,รศ.ณัฐพงศ์ โปษกะบุตร,รศ.พรชัย สุนทรพันธุ์



ตั้งกระทู้โดย : staffnut
เมื่อ 2010-04-03 01:39:07
IP : 58.8.37.xxx
ผู้ชม : 11100 ผู้ตอบ : 0


แสดงความคิดเห็น : นิติกรรม

ล๊อกอินเข้าสู่ระบบ | สมัครสมาชิก





 


Verify Image
ถ้ารูปที่เห็นไม่ชัดเจนคลิกที่นี่
 
*กรุณา Login ก่อนโพส หากท่านยังไม่ได้เป็นสมาชิก
สมัครสมาชิกฟรี เพื่อใช้เว็บเต็ม 100% ที่นี่


VOTE : เห็นด้วยหรือไม่ กรณีกระทรวงศึกษาธิการ จะยกเลิกการสอบเข้ามหาวิทยาลัย โดยวิธีรับตรง
ผู้สนับสนุน
 
คำค้นหา : สอบตรง , รับตรง 55 , มหาวิทยาลัย , ศึกษาต่อ , แนะแนว , ศึกษาต่อต่างประเทศ , ทุนการศึกษา , เรียนต่อ , หนังสือพิมพ์ , ข่าวบันเทิง, คำราชาศัพท์, สพฐ, กยศ, ความรู้ ประถมศึกษา , ความรู้ มัธยมต้น วิชาการ, portfolio แฟ้มผลงาน , ความรู้ มัธยมปลาย , โครงงานวิทย์ , โครงงาน , ความรู้ , วิชาการ , อาจารย์วิริยะ , สาขาแห่งอนาคต , ดูหนัง หนังใหม่ ดูหนังออนไลน์ movie , ฟังเพลง เพลงใหม่ ฟังเพลงออนไลน์ เพลงฮิต , สกินhi5 hi5 โค้ดแต่งhi5 , ดูทีวีย้อนหลัง ดูทีวี ดูทีวีออนไลน์ , ดูดวง ดวง ทำนายฝัน ดูดวงรายวัน , รถยนต์มือสอง เครื่องเสียงรถยนต์ รถยนต์ , การ์ตูน รูปการ์ตูน ภาพการ์ตูน คลิปการ์ตูน , ข่าวบันเทิง ข่าวกีฬา ข่าวไทยรัฐ , ทวิสเตอร์ twitter วิธีเล่น twitter , เฟสบุ๊ค facebook คือ facebook วิธีเล่น facebook , ร้านอาหาร ร้านอาหารในกรุงเทพ ร้านอาหารแนะนำ ร้านอาหารเกาหลี , การ์ตูน , ซุปซิป ดารา , ผลบอล, ข่าว IT, หาเพื่อน , ข่าว, hi5, รถ, แบบทดสอบ, รูปภาพ , เกมส์รถแข่ง, เกมส์แต่งตัว หนังสือพิมพ์ , ข่าวบันเทิง, วาเลนไทน์ , wallpaper , wallpaper น่ารัก , รับทำเว็บไซต์ , Hosting , รถมือสอง , รูปดารา , ภาพเคลื่อนไหว , ดูดวง , นิยาย , เกม , หางาน , แม่เหล็ก , เกมส์, สถานที่ท่องเที่ยว , สถานที่ท่องเที่ยวในประเทศไทย , Thailand Travel โหลดเพลง , งานราชการ , งาน , เกมส์จับคู่ , เกมส์จับคู่ผลไม้ , เกมส์ปลูกผัก , เกมส์ขุดทอง , เกมส์แข่งรถ , เกมส์ทำอาหาร , ดูหนัง , โรงแรม , ฉีดผิวขาว , Moha
พันธมิตร : Kapook.com / Narak.com / เกมส์.com / การประปานครหลวง / เว็บไซต์แนะนำ อื่นๆ
ติดต่อ : เกี่ยวกับ Eduzones / ติดต่อ Eduzones / โทร 0-2561-5455-7 Email : webmaster@eduzones.com / ติดต่อโฆษณา Nation Broadcasting โทร. 0-2338-3546
E-mail : wilawan_s@nationgroup.com